Làm cách nào để sử dụng bộ test cúm A đúng cách?
Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, nghẹt mũi, đau đầu, đau nhức cơ thể hoặc mệt mỏi, nhiều người muốn biết mình có đang mắc cúm hay không. Một trong những phương pháp được sử dụng để hỗ trợ phát hiện cúm là test nhanh cúm từ mẫu bệnh phẩm đường hô hấp.
Vậy làm cách nào để sử dụng bộ test cúm A? Cần chuẩn bị những gì, lấy mẫu ra sao, thực hiện test như thế nào và đọc kết quả thế nào cho đúng?
Bài viết dưới đây trình bày quy trình tổng quát đối với bộ test nhanh cúm A/A-B. Tuy nhiên, mỗi sản phẩm có thể có que lấy mẫu, dung dịch chiết, thời gian chờ và cách đọc kết quả khác nhau. Vì vậy, hướng dẫn của nhà sản xuất đi kèm chính bộ test luôn là căn cứ cần ưu tiên.
1. Bộ test cúm A là gì?
Bộ test cúm A là bộ xét nghiệm được thiết kế để phát hiện dấu hiệu của virus cúm A trong mẫu bệnh phẩm đường hô hấp. Tùy từng sản phẩm, bộ test có thể chỉ phát hiện cúm A hoặc đồng thời phân biệt cúm A và cúm B.
Trên thị trường còn có các bộ test kết hợp nhiều tác nhân hô hấp, chẳng hạn cúm A/B cùng COVID-19 hoặc RSV. Minh Tâm Med hiện phân phối nhiều dòng test nhanh với phạm vi phát hiện khác nhau, trong đó có test nhanh 2 trong 1 Cúm A/B và các bộ test đa tác nhân.
Test nhanh kháng nguyên cúm thường phát hiện các thành phần của virus trong mẫu bệnh phẩm và cho kết quả tương đối nhanh. CDC cho biết một số rapid influenza diagnostic tests có thể cho kết quả trong khoảng 10–15 phút, nhưng độ nhạy thấp hơn các phương pháp xét nghiệm phân tử như RT-PCR.
Vì vậy, kết quả test nhanh cần được hiểu trong bối cảnh triệu chứng, thời điểm lấy mẫu và hướng dẫn của sản phẩm.
2. Khi nào nên sử dụng bộ test cúm A?
Test cúm có thể được cân nhắc khi một người xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ nhiễm cúm hoặc cần phân biệt cúm với một số bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác.
Các triệu chứng thường gặp của cúm có thể bao gồm:
- Sốt hoặc cảm giác sốt, ớn lạnh
- Ho
- Đau họng
- Chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi
- Đau đầu
- Đau nhức cơ thể
- Mệt mỏi
Tuy nhiên, các triệu chứng này không chỉ xuất hiện ở bệnh cúm. Nhiều loại virus hô hấp khác cũng có thể gây biểu hiện tương tự, vì vậy không nên dựa vào triệu chứng đơn thuần để khẳng định nhiễm cúm.
Nếu người bệnh thuộc nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng do cúm hoặc có triệu chứng nặng, nên liên hệ cơ sở y tế thay vì chỉ dựa vào kết quả của một bộ test nhanh tại nhà.
3. Trước khi test cúm A cần chuẩn bị gì?
Trước khi bắt đầu, hãy kiểm tra đầy đủ bộ dụng cụ và đọc hướng dẫn sử dụng của chính sản phẩm.
Thông thường, một bộ test có thể bao gồm:
- Khay test
- Que lấy mẫu
- Ống hoặc lọ dung dịch chiết
- Nắp lọ hoặc đầu nhỏ giọt
- Tài liệu hướng dẫn sử dụng
Thành phần cụ thể có thể khác nhau tùy từng thương hiệu.
Trước khi test nên:
- Kiểm tra hạn sử dụng của bộ test.
- Kiểm tra bao bì có nguyên vẹn hay không.
- Đặt bộ test trên mặt phẳng sạch.
- Rửa tay sạch và lau khô.
- Đọc toàn bộ hướng dẫn của nhà sản xuất trước khi lấy mẫu.
- Chuẩn bị đồng hồ để theo dõi chính xác thời gian phản ứng.
Không nên tự ý thay đổi dung dịch, que lấy mẫu hoặc thời gian đọc kết quả. CDC cũng nhấn mạnh rằng việc tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất về loại mẫu, cách xử lý và quy trình xét nghiệm có vai trò quan trọng đối với kết quả.
4. Làm cách nào để sử dụng bộ test cúm A?
Quy trình cụ thể phụ thuộc vào từng loại kit. Với test nhanh sử dụng mẫu dịch đường hô hấp, quy trình tổng quát thường gồm các bước sau.
Bước 1: Chuẩn bị bộ test
Lấy khay test và các thành phần cần thiết ra khỏi bao bì theo hướng dẫn.
Không mở khay test quá sớm nếu nhà sản xuất yêu cầu chỉ mở ngay trước khi sử dụng.
Đặt khay test trên bề mặt phẳng, sạch và khô.
Bước 2: Lấy mẫu bằng que lấy mẫu
Que lấy mẫu thường được sử dụng để thu thập bệnh phẩm từ vùng mũi theo hướng dẫn của từng bộ test.
Đây là bước rất quan trọng vì chất lượng mẫu có thể ảnh hưởng đến khả năng phát hiện virus.
Không nên tự ý đưa que lấy mẫu sâu hơn hoặc thực hiện khác với hướng dẫn của sản phẩm.
Nếu bộ test quy định lấy mẫu ở vị trí cụ thể, cần thực hiện đúng vị trí đó.
Bước 3: Đưa mẫu vào dung dịch chiết
Sau khi lấy mẫu, que được đưa vào ống chứa dung dịch chiết theo hướng dẫn.
Thông thường cần xoay hoặc khuấy que trong dung dịch để giải phóng mẫu vào dung dịch xét nghiệm. Số lần xoay, thời gian ngâm và cách ép que có thể khác nhau giữa các sản phẩm.
Do đó, không nên áp dụng một con số thời gian hoặc số lần xoay chung cho mọi bộ test.
Bước 4: Nhỏ mẫu vào khay test
Sau khi xử lý mẫu theo hướng dẫn, nhỏ số giọt quy định vào vị trí nhận mẫu của khay test.
Không nên nhỏ quá nhiều hoặc quá ít so với hướng dẫn.
Sau đó đặt khay test nằm yên trên mặt phẳng.
Bước 5: Chờ đúng thời gian quy định
Đây là một trong những lỗi thường gặp khi sử dụng test nhanh.
Không nên đọc kết quả quá sớm vì phản ứng có thể chưa hoàn thành.
Cũng không nên tự ý đọc kết quả sau khoảng thời gian quy định nếu hướng dẫn của nhà sản xuất yêu cầu đọc trong một khoảng thời gian cụ thể.
Thời gian đọc kết quả phụ thuộc vào từng loại kit.
5. Cách đọc kết quả test cúm A
Cách hiển thị kết quả có thể khác nhau giữa các bộ test. Một số khay có vạch kiểm soát và vạch tương ứng với cúm A hoặc cúm B.
Về nguyên tắc, người sử dụng cần kiểm tra trước tiên xem vạch kiểm soát có xuất hiện hay không.
Kết quả âm tính
Nếu chỉ xuất hiện vạch kiểm soát theo đúng hướng dẫn và không xuất hiện vạch tương ứng với cúm A, kết quả có thể được đọc là âm tính với cúm A theo quy ước của bộ test.
Tuy nhiên, âm tính không phải lúc nào cũng loại trừ hoàn toàn khả năng mắc cúm.
CDC lưu ý rằng test nhanh kháng nguyên cúm có độ nhạy hạn chế và có thể cho kết quả âm tính giả, đặc biệt khi virus cúm đang lưu hành nhiều.
Nếu vẫn có triệu chứng phù hợp với cúm, người bệnh nên trao đổi với nhân viên y tế để được đánh giá thêm.
Kết quả dương tính với cúm A
Nếu xuất hiện vạch kết quả tương ứng với cúm A theo đúng cách đọc của nhà sản xuất cùng với vạch kiểm soát hợp lệ, kết quả được xem là dương tính với cúm A.
Không nên tự ý diễn giải kết quả vượt quá phạm vi mà bộ test được thiết kế để phát hiện.
Nếu người bệnh có nguy cơ cao biến chứng hoặc triệu chứng nặng, nên liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn điều trị phù hợp.
Kết quả không hợp lệ
Nếu không xuất hiện vạch kiểm soát hoặc kết quả không nằm trong các trường hợp được mô tả trong hướng dẫn, test có thể không hợp lệ.
Trong trường hợp này, không nên cố gắng suy luận kết quả từ màu sắc hoặc vạch bất thường. Hãy sử dụng một bộ test mới theo hướng dẫn hoặc liên hệ đơn vị chuyên môn để được hỗ trợ.
6. Vì sao test cúm A có thể cho kết quả âm tính nhưng vẫn mắc cúm?
Đây là vấn đề rất nhiều người quan tâm.
Test nhanh kháng nguyên không có độ nhạy tuyệt đối. Khả năng phát hiện virus có thể bị ảnh hưởng bởi:
- Thời điểm lấy mẫu.
- Lượng virus trong mẫu.
- Chất lượng mẫu bệnh phẩm.
- Kỹ thuật lấy mẫu.
- Cách bảo quản bộ test.
- Cách thực hiện xét nghiệm.
- Loại test được sử dụng.
CDC khuyến nghị lấy mẫu bệnh phẩm càng gần thời điểm khởi phát triệu chứng càng tốt, lý tưởng trong khoảng 3–4 ngày đầu của bệnh đối với rapid influenza diagnostic tests.
Vì vậy, một kết quả âm tính không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc chắc chắn không mắc cúm.
Nếu triệu chứng và tình trạng lâm sàng vẫn khiến bác sĩ nghi ngờ cúm, có thể cần xét nghiệm bổ sung có độ nhạy cao hơn, chẳng hạn xét nghiệm phân tử hoặc RT-PCR tùy trường hợp.
7. Những lỗi thường gặp khi sử dụng bộ test cúm A
Lấy mẫu không đúng cách
Đây là một trong những nguyên nhân có thể làm giảm khả năng phát hiện virus.
Người thực hiện cần tuân thủ đúng loại mẫu và phương pháp lấy mẫu mà nhà sản xuất quy định.
Dùng bộ test đã hết hạn
Không nên sử dụng sản phẩm đã quá hạn hoặc có bao bì bị hư hỏng nếu nhà sản xuất không cho phép.
Bảo quản test không đúng điều kiện
Nhiệt độ, độ ẩm và điều kiện bảo quản có thể ảnh hưởng đến chất lượng bộ test. Cần bảo quản theo thông tin trên bao bì và tài liệu hướng dẫn.
Nhỏ sai lượng mẫu
Quá ít hoặc quá nhiều dung dịch mẫu đều có thể làm quy trình không diễn ra đúng như thiết kế.
Đọc kết quả sai thời gian
Đọc quá sớm hoặc quá muộn so với khoảng thời gian được nhà sản xuất quy định có thể khiến việc diễn giải kết quả không chính xác.
Tự ý sử dụng một hướng dẫn cho nhiều loại test
Đây là lỗi đặc biệt cần tránh.
Không phải bộ test cúm A nào cũng có cấu tạo, loại mẫu, số giọt, thời gian phản ứng và cách đọc giống nhau.
8. Làm cách nào để sử dụng bộ test cúm A an toàn hơn tại nhà?
Nếu sử dụng test nhanh tại nhà, có thể áp dụng checklist sau:
| Nội dung kiểm tra | Cần thực hiện |
|---|---|
| Hạn sử dụng | Kiểm tra trước khi mở |
| Bao bì | Đảm bảo còn nguyên vẹn |
| Hướng dẫn | Đọc trước khi lấy mẫu |
| Tay | Rửa sạch và lau khô |
| Lấy mẫu | Thực hiện đúng hướng dẫn |
| Dung dịch | Sử dụng đúng loại đi kèm |
| Lượng mẫu | Nhỏ đúng số giọt |
| Thời gian | Đọc đúng thời gian quy định |
| Kết quả | Đối chiếu với hướng dẫn |
| Kết quả không rõ | Không tự suy đoán |
Đặc biệt, không nên sử dụng kết quả của một bộ test nhanh như căn cứ duy nhất để tự điều trị hoặc tự sử dụng thuốc kháng virus.
9. Test cúm A âm tính có cần test lại không?
Không phải mọi trường hợp âm tính đều cần thực hiện lại giống nhau.
Việc có cần xét nghiệm thêm hay không phụ thuộc vào triệu chứng, thời điểm lấy mẫu, nguy cơ của người bệnh, mức độ lưu hành của cúm và loại xét nghiệm đã sử dụng.
CDC lưu ý rằng kết quả âm tính của test nhanh có thể cần được xem xét thận trọng khi khả năng mắc cúm trên lâm sàng vẫn cao. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm phân tử để xác nhận.
Do đó, nếu test âm tính nhưng người bệnh vẫn sốt, ho, đau nhức hoặc có biểu hiện nghi ngờ cúm, không nên chỉ dựa vào kết quả âm tính để kết luận chắc chắn rằng không mắc cúm.
10. Test cúm A dương tính cần làm gì tiếp theo?
Khi kết quả cho thấy dương tính với cúm A, người bệnh nên xem xét tình trạng sức khỏe tổng thể và liên hệ nhân viên y tế khi cần.
Đặc biệt cần được đánh giá sớm nếu người bệnh:
- Có triệu chứng nặng hoặc diễn biến nhanh.
- Khó thở hoặc đau ngực.
- Có biểu hiện mất nước.
- Lơ mơ hoặc bất thường về ý thức.
- Thuộc nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng cúm.
- Có bệnh nền cần được theo dõi.
Đối với người có nguy cơ cao, CDC khuyến nghị liên hệ với cơ sở y tế sớm khi có triệu chứng giống cúm để đánh giá nhu cầu điều trị.
11. Bộ test cúm A khác gì so với test cúm A/B?
Tên gọi của bộ test cần được xem chính xác trên nhãn sản phẩm.
Test chỉ dành cho cúm A có phạm vi phát hiện khác với test có khả năng phát hiện cả cúm A và cúm B.
Ngoài ra, một số bộ test hiện nay có thể kết hợp nhiều tác nhân như:
- Cúm A.
- Cúm B.
- SARS-CoV-2.
- RSV.
- Một số virus hô hấp khác.
Minh Tâm Med hiện có các dòng test nhanh đa tác nhân như test 3 trong 1, 4 trong 1, 5 trong 1, 6 trong 1 và 7 trong 1 bên cạnh test nhanh 2 trong 1 Cúm A/B.
Việc lựa chọn loại nào cần dựa vào mục đích sử dụng, đối tượng xét nghiệm, phạm vi phát hiện của sản phẩm và hướng dẫn sử dụng.
12. Có thể dùng test cúm A để tự chẩn đoán hoàn toàn không?
Không nên hiểu test nhanh là công cụ thay thế hoàn toàn cho đánh giá y tế.
Test là một nguồn thông tin hỗ trợ. Kết quả cần được xem xét cùng với triệu chứng và hoàn cảnh cụ thể.
CDC cũng cho biết không phải mọi bệnh nhân ngoại trú có triệu chứng cúm đều cần xét nghiệm để quyết định điều trị; trong một số thời điểm và bối cảnh, bác sĩ có thể đưa ra chẩn đoán lâm sàng dựa trên triệu chứng và tình hình cúm tại cộng đồng.
Ngược lại, nếu kết quả test không phù hợp với tình trạng thực tế hoặc người bệnh có dấu hiệu bất thường, không nên bỏ qua đánh giá của nhân viên y tế.
13. Những câu hỏi thường gặp về cách sử dụng bộ test cúm A
Test cúm A có cần lấy mẫu dịch mũi không?
Tùy sản phẩm. Loại bệnh phẩm được chấp nhận phải được ghi rõ trong hướng dẫn của bộ test. Một số xét nghiệm sử dụng mẫu ngoáy mũi, trong khi các phương pháp khác có thể yêu cầu loại bệnh phẩm khác.
Test cúm A mất bao lâu để có kết quả?
Thời gian phụ thuộc từng bộ test. Một số rapid influenza diagnostic tests cho kết quả trong khoảng 10–15 phút, nhưng cần đọc đúng khoảng thời gian được nhà sản xuất quy định.
Test cúm A âm tính có chắc chắn không bị cúm không?
Không. Test nhanh có thể cho âm tính giả. Nếu triệu chứng vẫn phù hợp với cúm, cần xem xét thêm thời điểm lấy mẫu, chất lượng mẫu và có thể cần phương pháp xét nghiệm khác.
Có thể sử dụng một bộ test cúm A cho nhiều người không?
Không nên. Bộ test dùng để xét nghiệm một mẫu theo đúng thiết kế của sản phẩm. Không tự ý tái sử dụng que lấy mẫu hoặc các thành phần dùng một lần.
Có thể test cúm ngay khi vừa xuất hiện triệu chứng không?
Có thể thực hiện nếu sản phẩm cho phép, nhưng khả năng phát hiện phụ thuộc vào thời điểm và lượng virus trong mẫu. CDC cho biết việc thu thập mẫu càng gần thời điểm khởi phát bệnh càng tốt, đặc biệt trong vài ngày đầu.
Nếu test không xuất hiện vạch kiểm soát thì sao?
Đó có thể là kết quả không hợp lệ. Không nên tự diễn giải thành âm tính. Hãy thực hiện lại bằng bộ test mới theo đúng hướng dẫn.
Có thể dùng test cúm A để phân biệt cúm với COVID-19 không?
Chỉ khi bộ test được thiết kế để phát hiện cả hai tác nhân. Một số test đa tác nhân có thể phát hiện cúm A/B và SARS-CoV-2 trong cùng một mẫu.
Test nhanh cúm A có chính xác bằng PCR không?
Không nên coi hai phương pháp là tương đương. Test nhanh kháng nguyên có thời gian trả kết quả nhanh nhưng độ nhạy thấp hơn các xét nghiệm phân tử như RT-PCR.
Nếu kết quả test nhanh âm tính nhưng vẫn sốt thì sao?
Không nên chỉ dựa vào kết quả âm tính. Nếu triệu chứng tiếp tục hoặc nặng lên, cần liên hệ nhân viên y tế để được đánh giá.
14. Checklist 7 bước sử dụng bộ test cúm A
Trước khi thực hiện, có thể ghi nhớ quy trình đơn giản:
- Kiểm tra hạn sử dụng và bao bì.
- Đọc hướng dẫn của đúng sản phẩm.
- Rửa tay và chuẩn bị khu vực sạch.
- Lấy mẫu đúng cách.
- Xử lý mẫu đúng hướng dẫn.
- Nhỏ đúng lượng mẫu vào khay test.
- Đọc kết quả đúng thời gian quy định.
Quan trọng nhất là không áp dụng máy móc quy trình của một bộ test cho sản phẩm khác.
15. Mua bộ test cúm A cần chú ý những gì?
Khi lựa chọn bộ test, người dùng nên kiểm tra:
- Tên và nhà sản xuất.
- Mục đích sử dụng.
- Đối tượng sử dụng.
- Loại bệnh phẩm.
- Tác nhân mà bộ test có thể phát hiện.
- Hạn sử dụng.
- Điều kiện bảo quản.
- Hướng dẫn sử dụng.
- Thông tin pháp lý và nguồn gốc sản phẩm.
- Kênh phân phối.
Đối với sản phẩm xét nghiệm y tế, không nên chỉ lựa chọn dựa trên giá hoặc quảng cáo về khả năng phát hiện. Cần xem phạm vi sử dụng và tài liệu hướng dẫn của chính sản phẩm.
Minh Tâm Med hiện cung cấp nhiều dòng test nhanh liên quan đến cúm A/B và các bệnh lý hô hấp khác. Người mua nên kiểm tra đúng tên sản phẩm và hướng dẫn đi kèm trước khi sử dụng.
Làm cách nào để sử dụng bộ test cúm A? Về cơ bản, người dùng cần kiểm tra bộ test, đọc hướng dẫn, lấy mẫu đúng kỹ thuật, xử lý mẫu theo quy định, nhỏ mẫu vào khay và đọc kết quả đúng thời gian mà nhà sản xuất yêu cầu.
Điểm quan trọng nhất là mỗi bộ test có thể có quy trình khác nhau. Vì vậy, không nên áp dụng một quy trình cố định cho tất cả sản phẩm.
Bên cạnh đó, kết quả âm tính của test nhanh không hoàn toàn loại trừ khả năng mắc cúm. Nếu triệu chứng vẫn rõ ràng, kéo dài hoặc diễn biến nặng, nên được nhân viên y tế đánh giá thay vì chỉ dựa vào một kết quả test tại nhà.
Nếu đang tìm bộ test cúm A/B hoặc các bộ test nhanh kết hợp nhiều tác nhân hô hấp, có thể tham khảo danh mục sản phẩm của Minh Tâm Med và kiểm tra kỹ hướng dẫn sử dụng của từng sản phẩm trước khi mua và sử dụng.
Liên hệ: CÔNG TY TNHH TBYT MINH TÂM
Địa chỉ: Số nhà 63, phố Vạn Phúc, Phường Hà Đông, TP Hà Nội, Việt Nam
Website: https://minhtammed.com/ Hotline: 039.858.1950
Xem thêm: kit test nhanh y tế , Kit test nhanh đường hô hấp , Các loại kit test nhanh phổ biến , Các loại kit test nhanh , kit test nhanh 7 trong 1 , Test 5 trong 1 gồm những bệnh gì , Cách đọc kết quả test 2 trong 1 , Kit test nhanh cúm , Kit test nhanh COVID-19 , Mua kit test nhanh tại Hà Nội
